کودکی، نخستین روایت انسان از جهان است؛ روایتی که کیفیت آن میتواند تمام فصلهای بعدی زندگی را تغییر دهد.
۲۰ نوامبر، روز جهانی کودک، فرصتی برای بازخوانی حقوق کودکان و یادآوری مسئولیت خانوادهها و جوامع در قبال نسل آینده است. مجمع عمومی سازمان ملل متحد در سال ۱۹۵۴ میلادی از کشورهای جهان خواست روزی را به کودکان اختصاص دهند. پنج سال بعد، در همین تاریخ، اعلامیه حقوق کودک به تصویب رسید و در سال ۱۹۸۹ نیز کنوانسیون حقوق کودک تصویب شد.
در میان نیازهای گوناگون کودکان، حمایت عاطفی خانواده جایگاه ویژهای دارد. حضور والدین، شنیدن خواستههای کودکان، توجه به علاقهمندیها و همراهی با آنان میتواند زمینه رشد اعتمادبهنفس و شکوفایی استعدادهایشان را فراهم کند.
مروت احمدیار، کودک دکلماتور، یکی از کودکانی است که با حمایت و همراهی پدرش توانسته علاقهمندی خود به شعر و دکلمه را دنبال کند. سید نواب احمدیار، پدر مروت، میگوید زمانی متوجه استعداد دخترش در دکلمه شد که او هنگام شعرخوانی در کنارش مینشست و شعرها را بهتدریج حفظ میکرد. او در صحبت با آژانس خبری رویداد میگوید: «تلاش کردم با مروت جان بیشتر کار کنم تا هنر دکلمه را به شکل اساسی یاد بگیرد.»
به گفته پدر مروت، برای آغاز این مسیر به امکانات فراوان نیاز نبود و آنها با امکانات محدود و تمرین بیشتر کار را شروع کردند.
سید نواب احمدیار تأکید میکند که حمایت خانواده یکی از عوامل مهم در رشد اعتمادبهنفس کودکان است و باور والدین به تواناییهای فرزندان میتواند آنها را در رسیدن به علاقهمندیها و خواستههایشان یاری کند.
او همچنین معتقد است که موفقیت کودکان نباید تنها بر اساس نمرات درسی و شاگرد اولشدن سنجیده شود؛ زیرا ممکن است یک کودک در زمینههایی مانند نقاشی، نویسندگی، ورزش یا هنر استعداد داشته باشد.
پدر مروت میافزاید: «تنها نمرات درسی و شاگرد اول شدن، معیار موفقیت کودک نیست؛ بلکه در کنار آموزش، باید استعدادها و علاقهمندیهای او نیز شناسایی و مورد حمایت قرار گیرد.»
او از خانوادهها میخواهد که علاقهمندیهای کودکان را بشناسند، سلیقههای خود را بر آنان تحمیل نکنند و فرزندانشان را با دیگران مقایسه نکنند؛ زیرا به باور او، فرصت رشد و شگوفایی استعدادها در کودکان متفاوت است.
در همین حال، مروت احمدیار نیز تشویق و محبت خانواده را در ادامه مسیر و رسیدن به اهدافش مهم میداند. او میگوید کودک باید در روزهای سخت و هنگام روبهروشدن با شکست، از حمایت خانواده برخوردار باشد تا انگیزه تلاش دوباره را پیدا کند.
مروت برای همنسلانش نیز پیام دارد و از آنان میخواهد که با وجود دشواریها و نادیدهگرفتهشدن استعدادهایشان ناامید نشوند و با تلاش و پشتکار به مسیر خود ادامه دهند.
او در بخشی از سخنانش از پدرش به خاطر محبت، تشویق و حمایتهای او سپاسگزاری میکند و میگوید که همراهی پدرش در روزهای سخت به او کمک کرده است تا به جایگاه امروزش برسد.
در همین زمینه، هیبتالله ابراهیمخیل، روانشناس، خانواده را نخستین محیط شکلگیری باورهای کودک میداند. به گفته او، تشویق و حمایت والدین به کودکان کمک میکند شناخت و باور بهتری نسبت به خود پیدا کنند و با اعتمادبهنفس بیشتری برای رسیدن به اهدافشان تلاش کنند.
از سوی دیگر، امالبنین حسنی، روانشناس، نبود حمایت عاطفی در خانواده را عاملی مؤثر در افزایش اضطراب و ناآرامی کودکان میداند.
او میگوید کودکانی که بهجای تشویق با تنبیه، سرزنش و تحقیر روبهرو میشوند، ممکن است از نظر عاطفی آسیب ببینند. به باور او، رفتار و شیوه صحبتکردن والدین با فرزندان در شکلگیری آرامش و سلامت روان کودکان اهمیت زیادی دارد.
روز جهانی کودک، افزون بر یادآوری حقوق و مسئولیتهای خانوادهها، فرصتی برای توجه به میلیونها کودکی است که در میان جنگ، آوار و ویرانیها از بسیاری از حقوق ابتدایی خود محروم ماندهاند.
با این حال، بسیاری از این کودکان با وجود محرومیتها و ناامیدیها، هنوز لبخند میزنند، امید میبافند، آرزو میکنند، مینویسند و میاندیشند؛ شاید همین پایداری، زیباترین معنای کودکی باشد.
روز جهانی کودک را به تمام کودکان سرزمینم تبریک میگویم و امیدوارم هیچ کودکی از محبت، امنیت و آموزش محروم نشود.
مریم تیموری
خبرگزاری رویداد اولین خبرگزاری دیجیتلی در افغانستان
