نخستین نمایش عمومی موفق تلویزیون مکانیکی، توسط جان لوگیبرد، مخترع اسکاتلندی، در سال ۱۹۲۶ میلادی انجام شد؛ اختراعی شگفتانگیز که دریچه تازهای به روی جهان گشود. آن روز شاید کسی تصور نمیکرد دستگاهی که در آغاز تصاویر ساده و ابتدایی را به نمایش میگذاشت، روزی به یکی از مهمترین همراهان زندگی انسان تبدیل شود؛ وسیلهای که فاصلهها را کوتاه کرد، رویدادهای جهان را به خانهها آورد و میلیونها نفر را به تماشای لحظههای مشترک نشاند.
این مسیر سرانجام به نامگذاری روزی برای پاسداشت جایگاه تلویزیون انجامید؛ چنانکه سازمان ملل متحد در سال ۱۹۹۶، ۲۱ نومبر را روز جهانی تلویزیون نامگذاری کرد.
با این حال، تلویزیون در مسیر تاریخ با چالشهایی روبهرو شده است. گسترش شبکههای اجتماعی و افزایش استفاده از تلفنهای هوشمند، شیوه دسترسی مردم به اطلاعات و برنامههای تصویری را تغییر داده و بازار فروش تلویزیون را نیز با کاهش رونق روبهرو ساخته است.
سید عمران، یکی از فروشندگان تلویزیون که حدود ده سال در این بخش فعالیت دارد، میگوید فروش تلویزیون نسبت به سالهای گذشته کاهش یافته و گسترش صفحات مجازی از عوامل اصلی این وضعیت است. «در حال حاضر، فروش تلویزیون نسبت به سالهای گذشته کاهش یافته است و عامل اصلی آن را گسترش صفحات مجازی میدانم.»
در همین حال، شماری از خبرنگارانی که سالها در قاب تلویزیون روایتگر رویدادها بودهاند، معتقدند توجه مخاطبان به این رسانه نسبت به گذشته کمرنگتر شده است. آنان میگویند شبکههای اجتماعی و هوش مصنوعی، مرزهای تازهای در دنیای ارتباطات گشوده و شیوه دسترسی مردم به اطلاعات و تصاویر را تغییر دادهاند.
احمد رشاد زریر، خبرنگار، در صحبت با آژانس خبری رویداد میگوید: «یکی از پیشرفتهترین ابزارهای فناوری ارتباطات دنیا تلویزیون است. واژه تلویزیون و مفهومی که پشت آن است، برای من نوستالژی دارد و باارزش است؛ اما یک حقیقت را باید بپذیریم. همانگونه که دورانی روزنامه بود و بعد رادیو و تلویزیون به صحنه آمد، امروزه تلویزیون به یکی از ابزارهای کمکاربرد اطلاعات و ارتباطات در جهان تبدیل شده است؛ چرا که رقبای فراوانی دارد.»
با این حال، شماری دیگر از خبرنگاران معتقدند تلویزیون هنوز هم جایگاه مهمی در جامعه دارد و از نظر اطلاعرسانی معتبر و ایجاد اعتماد ملی، همچنان از قدرت قابل توجهی برخوردار است. ساحل اندیشور، خبرنگار، میافزاید: «تلویزیون در دنیای امروزی با رقبای قدرتمندی مانند شبکههای اجتماعی و رسانههای آنلاین روبهرو است؛ اما به باور من، تلویزیون هنوز هم از جایگاه مهمی در جامعه برخوردار است؛ بهخصوص در زمینه اطلاعرسانی معتبر، برخورداری از تیم مسلکی و حرفهای و ایجاد اعتماد ملی.»
همزمان، شماری از شهروندان نیز با تأکید بر اهمیت تلویزیون در زندگی اجتماعی، میگویند با وجود گسترش شبکههای اجتماعی، مردم نباید نقش این رسانه را در اطلاعرسانی و آگاهیبخشی نادیده بگیرند. احمد، باشنده کابل، میگوید: «تلویزیون نقش مهمی در اطلاعرسانی دارد؛ اما استفاده از آن کاهش یافته است، به این دلیل که جوانان ما بیشتر به شبکههای اجتماعی روی آوردهاند. بزرگسالانی که در خانه هستند، بیشتر خبرها را از طریق تلویزیون دنبال میکنند. اما خیلی خوب است که مردم تلویزیون را نیز تماشا کنند؛ زیرا از طریق تلویزیون میتوانیم از خبرها و رویدادهای مختلف آگاه شویم.»
در همین حال، خبیب غفران، سخنگوی وزارت اطلاعات و فرهنگ، به مناسبت روز جهانی تلویزیون بر حمایت از رسانهها تأکید کرده و میگوید که در پنج سال اخیر بیش از دوصد رسانه جواز فعالیت دریافت کردهاند.
همزمان با فرارسیدن روز جهانی تلویزیون، حجتالله مجددی، رئیس اتحادیه ژورنالیستان آزاد افغانستان، نیز با تأکید بر نقش تلویزیون در اطلاعرسانی و آگاهیدهی عمومی، خواستار توجه جدی به مشکلات اقتصادی و کمبود امکانات رسانههای تصویری شده است.
مجددی در صحبت با آژانس خبری رویداد میگوید: «تلویزیون نقش مهمی در آگاهیدهی، اطلاعرسانی و بازتاب واقعیتهای جامعه دارد. با وجود کمبود امکانات و تجهیزات و چالشهای اقتصادی، فعالان این عرصه با تعهد و مسئولیتپذیری همچنان به رسالتهای خود ادامه میدهند و با تلاشهای شبانهروزی خویش، خود را در دهکده جهانی رسانههای دیداری به شکل بهروز، مسلکی و همگام با استانداردهای جهانی وصل نگهداشتهاند.»
امروز، همزمان با فرارسیدن روز جهانی تلویزیون، پرسش تنها از گذشته این رسانه نیست، بلکه از آینده آن نیز است. آیا تلویزیون همچون بسیاری از ابزارهای ارتباطی دستخوش فراموشی خواهد شد یا در شکل و قالبی تازه همچنان راوی جهان باقی خواهد ماند؟
پاسخ این پرسش را تحولات سالهای آینده جهان روشن خواهد ساخت.
مریم تیموری
آژانس خبری رویداد
خبرگزاری رویداد اولین خبرگزاری دیجیتلی در افغانستان
