خبرگزاری رویداد اولین خبرگزاری دیجیتلی در افغانستان
مصرف دوا بدون تشخیص داکتر و آگاهی از عوارض جانبی آن، سلامتی شهروندان را با خطر روبه‌رو کرده است. متخصصان صحی هشدار می‌دهند که استفاده نادرست از دواها می‌تواند به مشکلات جدی صحی، از جمله خونریزی معده، اختلالات تنفسی، کاهش سطح هوشیاری و حتی مرگ منجر شود.
شماری از شهروندان می‌گویند که هنگام بیمار شدن، به‌جای مراجعه به داکتر، برای درمان به دواهای موجود در خانه یا داروهایی که بدون نسخه از دواخانه خریداری می‌کنند، متوسل می‌شوند. به گفته آنان، هزینه بلند درمان و دسترسی آسان به دواها از عواملی اند که این رفتار را در میان خانواده‌ها افزایش داده است.
روینا، ۳۶ ساله و باشنده ناحیه هشتم شهر کابل، می‌گوید که سال گذشته پس از مصرف یک عدد قرص بدون مشورت با داکتر، دچار حساسیت شدید و مشکلات تنفسی شده است.
او در صحبت با خبرگزاری رویداد می‌گوید: «پارسال سردرد بودم و در خانه یک پاکت دوا داشتیم. یک عدد قرص از آن را خوردم، اما پس از حدود بیست دقیقه حالم بسیار خراب شد. حساسیت کردم، نفسم تنگ شد، بدنم سست شد و سرگیچی گرفتم؛ حتی نمی‌توانستم از جایم بلند شوم.»
هدیه، ۲۵ ساله و باشنده ناحیه یازدهم شهر کابل، نیز می‌گوید که استفاده مداوم و بدون تجویز دوا در خانواده‌اش، به‌تدریج سبب شده است که برای رسیدن به تأثیر قبلی، مقدار بیشتری دوا مصرف کنند.
او می‌افزاید: «یک‌بار خودسرانه دوا استفاده کردم که دچار حساسیت، نفس‌تنگی و لرزش بدن شدم. از آن زمان به بعد، احساس می‌کنم دواها بالایم تأثیر سابق را ندارند. اگر قبلاً یک عدد قرص می‌خوردم، حالا مجبور می‌شوم دو یا سه عدد قرص استفاده کنم.»
در همین حال، راضیه، ۲۷ ساله، می‌گوید که ناآگاهی از عوارض دواها و مشکلات اقتصادی، از دلایل اصلی مصرف خودسرانه دارو در خانواده‌اش است.
او می‌گوید: «بزرگان خانواده ما زیاد دوا مصرف می‌کنند و می‌گویند که دیگر دوا بالای‌شان تأثیر ندارد. از سوی دیگر، دوا قیمت است و توان خرید آن را نداریم. من هم به‌دلیل دندان‌درد، هر دوایی را که دیگران توصیه کردند، استفاده کردم؛ اما نتیجه‌ای نگرفتم. حتی چند بار پدرم دوا آورد و من بدون این‌که بدانم چند بار باید مصرف شود، آن را خوردم که باعث ضعف بدنم شد.»
داکتر امان‌الله زازی، متخصص داخله، مصرف خودسرانه دوا را خطرناک می‌داند و می‌گوید که استفاده نادرست از داروها می‌تواند عوارضی مانند زخم و خونریزی معده، تنگی نفس، تورم لب‌ها و گلو، تب شدید، بی‌هوشی و کاهش سطح هوشیاری را به دنبال داشته باشد. به گفته او، برخی دواها همچنان می‌توانند سبب افزایش فشار خون و قند خون شوند و در موارد شدید، جان بیمار را به خطر بیندازند.
او ناآگاهی شهروندان از عوارض دواها، دسترسی آسان به داروهای موجود در خانه، دوری از مراکز صحی، مشکلات اقتصادی، توصیه اطرافیان و تبلیغات دارویی در شبکه‌های اجتماعی را از عوامل گسترش مصرف خودسرانه دوا در میان مردم می‌داند.
داکتر زازی برای جلوگیری از این مشکل، آگاهی‌دهی از طریق رسانه‌ها، مکاتب، مساجد و مراکز صحی را ضروری می‌داند و از شهروندان می‌خواهد که بدون تشخیص و توصیه داکتر دوا مصرف نکنند.
او همچنان تأکید می‌کند که شهروندان باید علایم غیرعادی پس از مصرف دوا را جدی بگیرند و برای برطرف کردن عوارض یک دوا، خودسرانه داروی دیگری مصرف نکنند. به گفته او، بیماران هنگام مراجعه به داکتر باید نام دوا، مقدار و مدت مصرف آن را اطلاع دهند و بسته داروی استفاده‌شده را نیز با خود ببرند.
با وجود دسترسی آسان به دواها، مصرف آن‌ها بدون تشخیص و مشورت داکتر می‌تواند به‌جای درمان بیماری، مشکلات صحی تازه‌ای ایجاد کند؛ موضوعی که آگاهی شهروندان از شیوه درست مصرف دوا و مراجعه به‌موقع به مراکز صحی را بیش از پیش ضروری می‌سازد.
گزارشگر
شمین نجرابی
